Oprogramowanie komputera
Możliwość skutecznego wykorzystania komputerów w konkretnych zastosowaniach umożliwia dopiero zainstalowane na nich oprogramowanie. W jego skład wchodzi system operacyjny, oprogramowanie systemowe i programy użytkowe.
System operacyjny tworzy środowisko, w którym funkcjonują poszczególne aplikacje. W skład oprogramowania systemowego wchodzą zarówno komponenty systemu operacyjnego, niezbędne do jego działania, jak i dodatkowe usługi działające w tle – jak serwer stron www czy oprogramowanie ściany ogniowej (firewall).
Oprogramowanie użytkowe to poszczególne aplikacje, jakie wykorzystujemy do wykonywania codziennych zadań – napisania tekstu w edytorze, wykonania obliczeń w arkuszu kalkulacyjnym, czy też w celach rozrywkowych (np. odtwarzacz multimediów, gry komputerowe etc.). Korzystają one z usług dostępnych w systemach operacyjnych (np. dostępu do plików i katalogów). Specjalną kategorią oprogramowania są kompilatory i środowiska programistyczne – służące do tworzenia programów (np. Borland C++ Builder czy Visual C++).
Oprogramowanie jest indywidualnym dziełem twórcy, i jako takie – podlega ochronie, w ramach prawa autorskiego. Ograniczenia korzystania z programów zawarte są w licencji. Prawo do korzystania z aplikacji uzyskujemy spełniając postulaty wymienione w tym dokumencie, np. możliwość korzystania z pakietu biurowego na określonej liczbie stanowisk – po uiszczeniu odpowiedniej opłaty.
Ze względu na to kryterium, oprogramowanie możemy podzielić na komercyjne, w ramach którego wyróżniamy m.in. programy freeware – które można nabyć bezpłatnie, np. pobierając z sieci; shareware – które można użytkować przez określony czas, po którym należy uiścić opłatę. Istnieje również oprogramowanie niekomercyjne, rozpowszechniane choćby do celów naukowych, lub oparte na którejś z licencji publicznych – tworzone przez zainteresowane firmy i fundacje zrzeszające wolontariuszy, udostępniane wraz z całym kodem źródłowym. W ten sposób udostępniany jest system Linuks i znaczna część oprogramowania dla niego (środowiska graficzne, kompilatory, jądro systemu etc.), także pakiet OpenOffice.
